šta je omladinska politika (op) l strategija za mlade rs l analiza opšteg stanja l ko kreira omladinsku politiku srpske l šta su ciljevi omladinske politike republike srpske l ko realizuje omladinsku politiku l preporuke omladinskim organizacijama l sredstva za realizaciju op l ko planira, sprovodi i kontroliše aktivnosti predviđene op l omladinska politika rs u 2008. godini    

Definicija – šta je dokument Omladinska politika? 

Omladinska politika, tj. Politika prema mladima ili Omladinska strategija sa planom akcije je dokument kojim se definiše ko, šta, zbog čega, kako, u kom vremenskom periodu i sa koliko novca ulaže u mlade. Tačnije, to je dokument koji na strateški način pokušava odgovoriti na pitanja mladih u jednoj zajednici. Moglo bi se reći da je Omladinska politika dokument koji dokazuje da je jedna zajednica na visokom stepenu razvoja politike prema mladima i da, vjerovatno, već ima i druge elemente i tijela za njen razvoj.  Jednostavnije rečeno, ako opština u kojoj živiš ima usvojenu omladinsku politiku, to zapravo znači da su ljudi u tvojoj lokalnoj samoupravi svjesni problema koje mladi imaju i da su preduzeli odgovarajuće aktivnosti kako bi pomogli tebi i tvojim vršnjacima. A da bi tačno znali šta je to što je potrebno mladima, dokument se mora zasnivati na dobro istraženim potrebama mladih u toj lokalnoj zajednici i njihovoj analizi. Potom se definišu ciljevi, plan akcije, nosioci i odgovorni za realizaciju pojedinačnih aktivnosti, vremenski rokovi i sredstva potrebna da se ciljevi strategije ispune.  

Omladinska politika Republike Srpske 

Omladinska politika Republike Srpske je strategija koja obezbjeđuje sistematsko unapređenje stanja većeg broja oblasti koje su sfera interesovanja mladih (obrazovanje, zapošljavanje, stambeno zbrinjavanje, slobodno vrijeme, zdravlje i ostalo). Samim unapređenjem ovih oblasti, ljudi koji su došli na ideju da kreiraju jedan ovakav dokument i koji su ga podržali, imali su za cilj poboljšanje položaja mladih u društvu.  Kao što smo već rekli, svakoj strategiji prethodi iscrpno istraživanje, te je tako i u ovom slučaju u Republici Srpskoj sprovedeno istraživanje koje je vodio stručni tim sa Filozofskog fakulteta u Banjoj Luci. Na taj način došlo se do relevantnih podataka o stanju i problemima mladih koji su upoređeni sa istraživanjima drugih organizacija i institucija rađenih na istom području, a na kraju su prikupljene informacije sumirane u analizi opšteg stanja u omladinskom sektoru u Republici Srpskoj.  

Analiza opšteg stanja 

Ako malo bolje pogledaš neke od podataka iz analize opšteg stanja u omladinskom sektoru Republike Srpske, vidjećeš da se oni uveliko podudraju sa statistikom iz tvog bližeg okruženja, ili ćeš se možda prepoznati u nekim od navedenih stavova:  

• 59% mladih želi da napusti Republiku Srpsku. 
• 63% mladih ocjenjuje svoju sadašnjost kao nepovoljnu, dok samo 2,8% ocjenjuju svoju sadašnjost kao izvanrednu. 
• 68% mladih očekuje i dalje lošu ili nepoznatu budućnost dok samo 4,3% očekuje bolje dane.
• 88% mladih smatra da nemaju nikakav uticaj na donošenje odluka na lokalnom nivou ili nivou Republike Srpske(90,0%). 
• Fakultetsku diplomu steklo je tek 0,6% mladih do 25 godina, a višu školu 1,9%. 
• 47% mladih smatra da nastavnici ne brinu o učenicima. 
• Većina mladih (oko 51%) smatra da im je šansa da nađu željeni posao između 1% i 25%. 
• Samo je 8% mladih uspješno pokrenulo vlastiti posao, 54% nije zainteresovano. Iz istog izvora potvrđuje se da 58% mladih nema nikakav prihod, a samo 4% ima prihod koji je veći od 600 KM. 
• Nezaposlenost mladih od 19 do 24 godine je za 2,5 puta veća nego kod lica od 25 do 49 godina i 3,5 puta veća nego kod onih između 50 i 60 godina. 
• Oko 68% mladih nikada ne posjećuju galerije, 63% muzeje, 48% pozorišta i 36% biblioteke. Ove institucije nemaju razvijene programe rada sa mladima. 
• Gotovo 76% mladih slobodno vrijeme provodi u kafićima. S druge strane, 61% mladih nikada ne posjećuje kulturno-umjetnička društva. 
• 70% mladih se malo ili nikako ne koristi internetom.
• 39% mladih čine pušači. 
• 15,8% muškaraca i 6,8% djevojaka ima iskustva sa uzimanjem droga. 
• 54% ispitanika potvrđuje da koristi kontraceptivna sredstva. 

*NAPOMENA: Prezentovani podaci su preuzeti iz dokumenta Omladinska politika RS. Statistički podaci dobijeni na osnovu datumom novijeg istraživanje o položaju mladih i omladinskom sektoru u BiH su neznatno drugačiji, dok je opšta slika o položaju mladih ostala nepromjenjena. 

Ko kreira Omladinsku politiku Republike Srpske? 

Kao što možeš i pretpostaviti, čim se govori o nečemu što u svom nazivu ima riječ “politika“, onda tu mora biti i političara koji su umiješali svoje prste. Nismo daleko od istine, ali je odgovor na pitanje ko kreira Omladinsku politiku mnogo ozbiljniji! Na osnovu Ustava Republike Srske i Amandmana XXXII stav 1. tačka 12 koji kaže da Republika Srpska uređuje i obezbjeđuje brigu o omladini, te stalnog pritiska aktivista omladinskog sektora, Narodna skupština Republike Srpske je u novembru 2004. godine donijela Zakon o omladinskom organizovanju. Član 14. stav 2. i član 84. stav 1. ovog zakona (“Službeni glasnik Republike Srpske“, broj 98/04) su osnov i obaveza Republike Srpske da kreira politiku prema mladima, te je ista skupština donijela Omladinsku politiku Republike Srpske za petogodišnji period (2006 - 2010). Osim dugoročne strategije za mlade postoji još i Omladinska politika za kratkoročni period koju donosi Vlada Republike Srpske, na prijedlog Ministarstva za porodicu, omladinu i sport, uz aktivno učešće predstavnika omladine. 

Šta su ciljevi Omladinske politike Republike Srpske? 

Omladinska politika kao strateški dokument za rješavanje problema mladih u Republici Srpskoj sadrži i posebne programe i mjere koje treba da obezbijede bolje uslove za život, kreativno ispoljavanje i učestvovanje mladih u širem društvenom okruženju. Omladinskom politikom utvrđuju se osnovni ciljevi, pravci razvoja i zadaci u omladinskom sektoru, pod kojim se podrazumijeva vaspitanje tebe i tvojih vršnjaka, njegovanje vaših moralnih, estetskih, kulturnih i sportskih vrijednosti, razvijanje fizičkih i duhovnih vrijednosti i osobina ličnosti, razvijanje svijesti o humanističkim vrijednostima, vašoj ličnoj i društvenoj odgovornosti, socijalnoj i zdravstvenoj zaštiti, zapošljavanju, ekologiji.  

Ko realizuje Omladinsku politiku?  

S obzirom na značaj i kompleksnost omladinske problematike koje su itekako svjesni mnogi tvoji vršnjaci, kao i zbog činjenice da je briga o mladima opšti interes Republike Srpske, potrebno je da se u proces razvoja i realizacije Omladinske politike uključi šira društvena zajednica. Važno je i da se stvori institucionalna obaveza resornih organa u sprovođenju programa koji je definisan Omladinskom politikom. Osim republičkih institucija, od ogromnog značaja je i aktivno učešće jedinica lokalne samouprave, što je u skladu sa Evropskom poveljom o učešću mladih u životu na lokalnom i regionalnom nivou.  

Preporuke omladinskim organizacijama 

Jedan od najznačajnijih partnera Ministarstva za porodicu, omladinu i sport na putu ostvarivanja glavnog strateškog cilja Omladinske politike, a to je poboljšanje položaja omladinske populacije,  jesu omladinske organizacije. Prema tome, omladinske organizacije treba da shvate svoju veliku društvenu odgovornost za unapređenje pozicije mladih, te da ne djeluju kao zatvorene grupe putem kojih se ostvaruju interesi manjih grupa i pojedinaca.  Od omladinskih organizacija se očekuje da međusobno sarađuju, tako što će na lokalnom nivou stvarati omladinske savjete koji će omogućiti dijalog različitih grupa radi rješavanja problema mladih. Omladinska politika Republike Srpske preporučuje saradnju i partnerske odnose omladinskih organizacija sa lokalnom upravom u planiranju i primjeni omladinske politike. S druge strane, opštinske uprave ne smiju da zadiru u osnovne principe rada omladinskih organizacija kao dobrovoljnih udruženja građana. I naravno, promocija evropskih principa omladinske politike treba da bude osnova rada svih omladinskih organizacija.  

Sredstva za realizaciju OP 

Naravno, ono što svakako mora biti definisano politikom prema mladima uz ciljeve koje smo naveli jesu novčana sredstva, a sredstva za realizaciju omladinske politike izdvaja Vlada Republike Srpske. Možemo slobodno reći da ukupan godišnji iznos koji Vlada izdvaja oslikava i nivo spremnosti izvršne vlasti da ulaže u mlade.  S obzirom da je strategija za mlade definisana za period od pet godina, a da se budžet Republike Srpske usvaja na godišnjem osnovu, trebaš znati da su Omladinskom politikom definisane finansijske pretpostavke koje su nadležna ministarstva obavezna planirati, kako bi bila omogućena realizacija aktivnosti iz svih oblasti obuhvaćenih ovim dokumentom. Ukupna sredstva se plasiraju preko Ministarstva za porodicu, omladinu i sport, neka su planirana i predviđena godišnjim planom rada ministarstva i programima koje realizuje samo ministarstvo, dok se dio pomenutih sredstava putem javnog poziva dodjeljuje omladinskim nevladinim organizacijama za realizaciju projekata.  

Ko planira, sprovodi i kontroliše aktivnosti predviđene OP?  

Omladinskom politikom Republike Srpske je definisano da je Ministarstvo za porodicu, omladinu i sport glavni koordinator za planiranje, sprovođenje i kontrolu, te da pomenuto ministarstvo jednom godišnje izvještava Vladu Republike Srpske o sprovođenju aktivnosti predviđenih u dokumentu, uz prethodnu javnu evaluaciju primjene dokumenta, vodeći računa o stvorenim budžetskim pretpostavkama za tekuću godinu. Što se tiče Upravljačkog komiteta, on je obavezan da  uspostavi što bolju koordinaciju između nadležnih ministarstava, Ministarstva za porodicu, omladinu i sport, Odbora za mlade u Narodnoj skupštini Republike Srpske, Omladinskog savjeta Republike Srpske i institucija koje se bave pitanjima mladih.  Ministarstva i ostali nadležni organi, dužni su da u najkraćem roku sačine operativni plan, sa finansijskim efektima u kojima će precizirati i nosioce. Sredstva za realizaciju programa utvrđenih u Omladinskoj politici, planiraju se  u budžetu Republike Srpske u okviru ministarstava i drugih nosilaca predviđenih aktivnosti, u visini i omjerima utvrđenim budžetskim dokumentima. Organizacije koje apliciraju za sredstva iz ovih budžeta moraju da zadovolje uslov teritorijalne zastupljenosti Republike Srpske, što može dovesti do saradnje i udruživanja više omladinskih organizacija. 

Omladinska politika RS u 2008. godini 

U nastavku ti dajemo pregled samo nekih od aktivnosti koje je Ministarstvo za omladinu realizovalo u 2008. godini:

•  podržano 80 projekata pojedinačnim grantovima u iznosu do 5.000 KM; 
•  izdvojeno 600.000 KM za subvencioniranje 1% kamatne stope stambenih kredita za mlade i mlade bračne parove; 
• u 28 opština Srpske organizovan besplatan kurs engleskog jezika za 1200 mladih;  
• podrška organizovanju kampova Omladinske organizacije Crvenog krsta, Izviđača i drugih omladinskih organizacija; 
•  izdvojeno 2.000.000 KM za program zapošljavanja mladih u RS; 
• finansijska podrška Univerzitetskim sportskim igrama; 
• donesen  Zakon o volontiranju; 
• organizacija Susreta mladih Republike Srpske; 
• Izgradnja Omladinskog informativnog centra i mreže za informisanje mladih; 
• podrška omladinskim centrima Srpske;  
• saradnja ministarstva sa međunarodnim organizacijama i podrška projektima razmjene studenata.